شبکه ایران - حجت الاسلام علی کشوری:
برای استناد قاعده مند موضوعات به اسلام- که غیر از فعالیت علمی مسلمانان در مورد یک موضوع است- در دوره غیبت تلاش عقلانی قاعده مند اصل می باشد و استناد به اسلام به محوریت فهم شهودی یا اخباری حجیت ندارد. از این شیوه در دوران غیبت به اجتهاد مصطلح تعبیر می شود.
به عبارت دیگر اگر ما بتوانیم با فعالیت عقلانی قاعده مند بین یک موضوع و آیات تکوینی، آیات تاریخی و آیات اجتماعی ارتباط برقرار نمائیم توانستهایم آن موضوع را به اسلام نسبت دهیم.
آیات تکوینی، آیات تاریخی و آیات اجتماعی در سه مقطع حسی-که از هبوط حضرت آدم (علیه السلام) تا بعثت نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم است- عقلی-که از بعثت نبی مکرم اسلام (صلی الله علیه و آله سلم) تا ظهور حضرت ولی عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف)است- شهودی-که از ظهور حضرت ولی عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف) تا قیامت است- تحقق مییابند.
انقلاب اسلامی در دوره دوم تاریخ که مرحله آیات عقلی می باشد، وقوع یافته است. به عبارت دیگر انقلاب اسلامی در دوره دوم تاریخ که دوره تخصص ها می باشد تحقق یافته است. و نگاه تخصصی فرهنگ مذهب دارای سیر تکاملی زیر بوده است.
دوره ی پیدایش تفقه (نطفه), که در این دوره منابع وحی بعد از غیبت با تلاش فقهاء مصون مانده است.
دوره تغییرات تفقه (کودکی)؛ که در این دوره با تولد تدریجی علم اصول از علم فقه اجتهاد پاسخگوی موضوعات گسترده تری در مقیاس فردی بوده است.
دوره تکامل تفقه (بلوغ)؛ که در این دوره با وقوع انقلاب اسلامی بحث مهندسی اجتماعی بر مبنای دین در فضای اجتهاد مطرح شده است.
به کارگیری علم اصول-که شامل قواعد عرفی،عقلی و عقلائی می باشد و هویت فعلی شیعه محصول آن است- در پاسخگوئی به تکالیف دینی متوقف مانده است و فلسفه پاسخگوی توصیفات دینی در شرایط فعلی می باشد. ارزشهای دینی هم بر مبنای حسن و قبح عقلی تنقیح میگردند. در حوزه تخصص های مذهبی علم رجال و درایه هم متکفل تشخیص سلامت سند می باشند. به عبارت دیگر در فرآیند فهم تخصصی دینی از مجموعه تخصص های فوق استفاده می گردد و مفهوم عدالت جدای از به اصطلاح فن اجتهاد مطرح می گردد.
در مقابل در دستگاه کفر در تحولات رنسانس، غرب با نفی حجیت منطق صوری و نفی مسیحیت خرافی به منطق جدیدی برای تولید گمانه دست یافت؛ که به کارگیری این منطق منجر به تغییر نحوه زندگی و تولید محصولات جدید در زندگی بشر و صدور این نوع زندگی به دنیا گردید. باطن زندگی جدید غربی که دستیابی به لذت بیشتر در زندگی دنیا است به ذائقه حکومت های التقاطی دنیای اسلام خوش آمد و با تلفیق این نوع از زندگی با اهواء امرای دستگاه التقاط جهان اسلام دچار فروپاشی گردید. با فروپاشی هویت جهان اسلام فقهای عظام شیعه در مقابل تهاجم غرب به هویت اسلامی جامعه احساس مسئولیت نمودند که درنهایت جهاد علماء برای حفظ هویت اسلامی جامعه به تأسیس حکومت در میان فقهای شیعه ختم شد. با پیروزی انقلاب اسلامی به تدریج و در ابتدا به صورت مصداقی موضوع اسلامی شدن موضوعات مختلف جامعه مطرح گردید و تا امروز موضوع چگونگی اسلامی شدن موضوعات مختلف موضوع اصلی دستگاه فقاهت محسوب می گردد. در ابتدای انقلاب برای اداره جامعه مبتنی بر تئوری اجرای احکام ، شورای نگهبان با محوریت تئوری احراز عدم مخالفت قطعیه مصوبات مجلس با شرع، در قانون اساسی گنجانده شد. در ادامه هم برای حل اختلاف مجلس و شورای نگهبان نهاد مجمع تشخیص مصلحت نظام در قانون اساسی گنجانده شد که در ادامه حیات مبارک انقلاب، مسلمانان حاضر در این نهاد به طراحی مهندسی اجتماعی در مقیاس چشم انداز،سیاست های کلی و برنامه های توسعه پرداختند.
ظرفیت تفقه شیعه -که پاسخگوی مسائل فردی و مسائل مستحدثه می باشد و با فلسفه اعتقادات را تمام می کند و برمبنای عقل عمل هم پاسخگوی مسائل اخلاقی جامعه است- در فعالیت های فرهنگی به ابلاغ معارف، در فعالیت های سیاسی به اقامه عزاء و جشن برای اهل بیت علیهم السلام خلاصه می گردد. اتکای اقتصاد موجود فرهنگ مذهب هم بر مبنای ادای حقوق شرعی مکلفین تنظیم می گردد. البته در 150سال اخیر به فعالیت های فوق مبارزه با دستگاه ظلم- برای حفظ هویت جامعه شیعه- در دستور کار روحانیت قرار گرفته است.
لکن در طول 30سال حیات انقلاب اسلامی موضوع مهندسی جامعه بر مبنای دین محور عرصه تفقه دینی قرار نگرفته است و برای اینکه موضوع مهندسی اداره جامعه بر مبنای دین- که آغاز دوران بلوغ تفقه می باشد- تحقق یابد نیازبه ارتقای ظرفیت عقلانیت تفقه است. آثار مرحوم علامه حسینی در راستای ارتقای این عقلانیت قابل ارزیابی هستند.
تولید منطبق انطباق برای تطبیق احکام کلی به موضوعات تخصصی در سالهای اولیه پیروزی انقلاب، اولین مهندسی و مدل ارائه شده برای اداره جامعه دینی می باشد.
تولید منطق اداره جامعه در کنار منطق تولید معادله و منطق حجیت بر مبنای فلسفه شدن اسلامی و تولید سه شهرک علمی اسلامی، محصول عمر ایشان برای ارتقای عقلانیت فرهنگ مذهب برای پاسخگوئی به مهندسی دینی ساختارهای جامعه می باشد.
بنابراین مفهوم مدل _ که در سه مقیاس تکامل جامعه" و"نظام موازنه قدرت" و "تخصیصها" قابل تفسیر می باشد-بکارگیری عقلانیتِ شدنِ اسلامی می تواند با مفهوم اسلام- که به معنای محاسبه نرخ شتاب طاعت در مقابل نرخ شتاب طغیان است- ارتباط عقلانی قاعده مند و اجتهادی برقرار نماید.
این معنا از اسلام که در واقع تکامل یافته درک فقهای عظام شیعه از مفهوم اسلامیت است به وسیله امام خمینی با پیروزی انقلاب اسلامی در جامعه مطرح گردید و حجیت آن به کارآمدی این تفقه در مقابله با تسلط کفار بر جامعه اسلامی، بر عامه مردم تمام می شود و لازم است برای تفاهم حجیت آن در عرصه تخصصی علم اصول فقه احکام حکومتی به کار گرفته شود. به عبارت دیگر فقهای عظیم الشأن شیعه در موازنه سه محور 1. مبارزه بادستگاه ابلیس 2. مبارزه با نفس 3. ارتباط و توسل به دستگاه وحی تکامل جامعه شیعه را سرپرستی میکنند. و السلام علی عبادالله الصالحین
پایان مطلب /