محمدحسین ادیب، عضو هیأت علمی گروه اقتصاد دانشگاه اصفهان
ایران_ براساس آخرین آمار منتشره هزینه بودجه جاری در آبان 88 (آمار خزانه‌داری کل) 3 هزار و 900 میلیارد تومان بوده است اگر عملکرد 12 ماهه مساوی با آبان ماه باشد هزینه دولت طی یک سال 46 هزار و 800 میلیارد تومان خواهد بود.
_ پرداخت‌های دولت در سال جاری برای حقوق (فصل اول بودجه )21 هزار میلیارد تومان، کمک به صندوق‌های بازنشستگی 8 هزار میلیارد تومان، پرداخت‌های بیمه‌ای عهده دولت 3 هزار میلیارد تومان و یارانه کالاهای اساسی 6 هزار و 200 میلیارد تومان و در مجموع 38 هزار و 200 میلیارد تومان است. دولت به استثنای چهار فقره اخیر در بقیه موارد تنها 8 هزار و 600 میلیارد تومان هزینه کرده است و یا در چهار مورد هزینه دولت 82 درصد هزینه‌ها را شامل می‌شود.

_ مهم‌ترین ویژگی بودجه جاری دولت در گذشته ریخت و پاش و سوء استفاده بوده است. ترکیب هزینه‌ها نشان می‌دهد برای نخستین‌بار طی 70 سال گذشته ریخت و پاش و فساد چندانی وجود نداشته است. حقوق، پرداخت‌های بیمه‌ای و کمک به صندوق‌های‌ بازنشستگی  مصداق فساد و ریخت و پاش نیستند، 4 هزار میلیارد تومان از یارانه مربوط به یارانه نان است که فساد آن قابل ملاحظه نیست، دولت ریخت و پاش و فساد در بودجه جاری وزارتخانه‌های دولتی را حداقلی کرده است.

_ حدود 52 درصد بودجه جاری (به استثنای بودجه جاری ردیف‌های متفرقه) به حقوق اختصاص دارد که در گذشته 30 درصد بوده است، افزایش وزن حقوق از 30 درصد به 52 درصد قدرت مانور مدیران دولتی در اداره امور را بشدت محدود می‌کند و در برخی وزارتخانه‌ها مثل وزارتخانه‌های آموزشی بر کیفیت آموزش تأثیر منفی دارد.

_ کمک به صندوق‌های بازنشستگی از 500 میلیارد تومان در سال به 8 هزار میلیارد تومان و یا 17 درصد بودجه جاری (با لحاظ کردن بودجه ردیف‌های متفرقه) افزایش یافته است. وزن حقوق و کمک به صندوق‌های بازنشستگی به 62 درصد بودجه جاری (با لحاظ کردن بودجه جاری ردیف‌های متفرقه) افزایش یافته است. فرایند یادشده، قدرت مانور دولت را در امور توسعه‌ای سد می‌کند.
از سال 58 تا 68 حدود 18 میلیون نفر متولد شده‌اند که طی 4 سال آینده همه فرصت اشتغال می‌خواهند. تخصیص 62 درصد بودجه جاری به شاغالان فعلی و قبلی تأمل برانگیز است.

_ حقوق پرداختی به شاغلان وزارتخانه‌های دولتی در سال جاری 21 هزار میلیارد تومان و حقوق پرداختی به بازنشستگان کشوری، لشکری و تأمین اجتماعی 17 هزار میلیارد تومان است. با امواج بازنشستگی طی 3 سال آینده تعداد کسانی که از بخش عمومی حقوق می‌گیرند و کار نمی‌کنند از تعداد کسانی که حقوق می‌گیرند و کار می‌کنند، بیشتر خواهند بود.

_ در گذشته عمده درآمد نفت مستقیم و غیرمستقیم  در تهران هزینه می‌شد، این فرایند به افزایش قیمت مسکن در تهران منجر  ‌شد، در وضع موجود که 62 درصد بودجه جاری صرف پرداخت حقوق شاغلین و بازنشسته‌ها می‌شود، درآمد نفت در کل کشور توزیع بسیار متعادل‌تر از گذشته می‌شود.
حقوق بگیران شاغل و بازنشسته در تهران کمتر از 15 درصد از حقوق بگیران را تشکیل می‌دهند، دکتر احمدی‌نژاد توزیع درآمد‌های نفتی را تغییر داده است.
85 درصد از 62 درصد بودجه جاری در غیر تهران هزینه می‌شود، تغییر توزیع درآمد نفت اساساً سیاستی ضد مهاجرت به تهران و اجتناب‌ناپذیر است. اگر توزیع درآمد نفت تغییر نمی‌کرد، از همه نقاط مملکت به سمت تهران روان می‌شدند، توزیع کمتر درآمد نفت در تهران، به کاهش بعضاً 50 درصدی قیمت مسکن در تهران انجامیده است که راهبرد صحیحی بوده است.

_ شاکله و انضباط بودجه در سال 88 بر دو اساس استوار است. نخست آنکه با کاهش شدید بودجه جز در حقوق، بازنشستگی، بیمه و کالاهای اساسی عملاً فساد و ریخت و پاش حداقلی و در مواردی غیرممکن  شده است.
و دیگر آنکه با افزایش حقوق شاغلان و بازنشسته‌ها و افزایش وزن حقوق در بودجه جاری، تزریق پول و توزیع درآمد‌های نفتی را تغییر داده است که با عدالت توزیعی انطباق دارد.

_بودجه جاری ردیف متفرقه از 15 هزار و 360 میلیارد تومان در سال 1383 به 11 هزار و 210 میلیارد تومان کاهش یافته است. (عملکرد سال جاری) که شجاعانه ارزیابی می‌شود بالاخص زمانی که تورم نیز در آن لحاظ شود، اما ترکیب آن قابل انتقاد است.
4 هزار تا 6 هزار میلیارد تومان آن یارانه بنزین وارداتی و 4 هزار میلیارد تومان آن یارانه گندم است. تقریباً و نه تحقیقاً در بودجه جاری ردیف متفرقه، بودجه همه بخش‌های دیگر حذف شده است، حذف بودجه ردیف‌های دیگر عمدتاً چیزی جز کاهش ریخت و پاش نبوده است اما تخصیص 6 هزار میلیارد تومان برای بنزین وارداتی قابل تأمل ارزیابی می‌شود.
_ حذف یارانه بنزین وارداتی در سال 89 و حفظ شاکله الف و ب  می‌تواند اساس انضباط بودجه 89 را تشکیل دهد.

بودجه عمرانی
به گفته آقایی، عضو کمیسیون عمرانی مجلس، با بررسی‌هایی که توسط دولت، تبصره 12 و غیره انجام شده، فقط 275 پروژه عمرانی و زیربنایی در کشور است که حدود 51 هزار میلیارد تومان در آن هزینه شده و پیشرفت فیزیکی آن 30 درصد است.
اولویت بخشیدن به اتمام پروژه‌های فوق به معنای زنده کردن 51 هزار میلیارد تومان سرمایه‌گذاری در کشور است. درباره بودجه عمرانی اولویت بخشیدن به پروژه‌های بزرگ در بودجه سال 89 می‌تواند اساس انضباط بودجه سال 89 باشد.

پایان مطلب//